Verbod R410A airco 2027: wat de F-gassenregels veranderen

Nee, uw airco met R410A wordt in 2027 niet verboden: u mag hem blijven gebruiken, laten onderhouden en laten bijvullen. De Europese F-gassenverordening (EU) 2024/573 verbiedt het in de handel brengen van nieuwe toestellen: nieuwe single splits met R410A zijn al sinds 1 januari 2025 van de markt, en vanaf 1 januari 2027 zijn lucht-waterwarmtepompen, monoblocs en mobiele airco's tot 12 kW met een koelmiddel van GWP ≥ 150 aan de beurt, dus ook toestellen met R32.

Wat zegt de F-gassenverordening (EU) 2024/573?

Verordening (EU) 2024/573 van 7 februari 2024 is op 11 maart 2024 in werking getreden en vervangt de oude verordening 517/2014. Ze geldt rechtstreeks in België, zonder omzetting. Het doel: fluorkoolwaterstoffen (HFK's) tegen 2050 volledig van de Europese markt halen.

Daarvoor combineert ze dalende HFK-quota, verboden op nieuwe toestellen, beperkingen op gassen voor onderhoud en controleverplichtingen. De gewesten regelen de erkenning van koeltechnici en de controles op het terrein.

Het sleutelbegrip is de GWP (global warming potential, aardopwarmingsvermogen). Die vergelijkt het effect van een kilo gas met dat van een kilo CO2 over 100 jaar. De verordening gebruikt voor HFK's de waarden uit het vierde IPCC-rapport: 2 088 voor R410A, 675 voor R32. Propaan (R290) is geen F-gas en heeft een GWP van ongeveer 3.

Let op de juridische taal: "in de handel brengen" betekent de eerste levering op de EU-markt. Een toestel dat al vóór de deadline op de markt was, mag nog verkocht en geplaatst worden; een jaar na het verbod moet de verdeler kunnen bewijzen dat dit wettig gebeurde, aldus de Europese Commissie.

Wat wordt verboden, en vanaf wanneer?

Dit zijn de deadlines die tellen voor woningen en kleinere gebouwen. Ze gelden allemaal voor nieuwe toestellen.

Er is telkens een uitzondering "als dat nodig is om aan veiligheidseisen te voldoen" op de plaats van installatie. Voor monoblocs verduidelijkt de Commissie dat de grens dan 750 wordt als de veiligheid geen gas met GWP onder 150 toelaat: R32 blijft in die specifieke gevallen mogelijk.

Waarom spreekt iedereen van een "verbod op R410A in 2027"?

Die uitdrukking klopt niet helemaal. Nieuwe single splits met R410A zijn al sinds 1 januari 2025 verboden, en de deadline van 2027 viseert vooral warmtepompen en monoblocs met GWP ≥ 150, dus ook R32.

R410A wordt vooral schaarser door de quota: elk jaar mag er minder HFK op de Europese markt komen. Bovendien betalen importeurs en producenten sinds de quota voor 2026 3 euro per ton CO2-equivalent aan toegewezen quotum, meldt de Europese Commissie. Minder gas betekent duurder bijvullen.

R410A, R32, R290: wat is het verschil?

Deze drie koelmiddelen verschillen in klimaatimpact en in veiligheidseisen. De ISO 817-klasse combineert giftigheid (A = laag) en brandbaarheid (1 = niet, 2L = licht, 3 = sterk).

R410A zat lange tijd in de meeste airco's en warmtepompen. Het is niet brandbaar, maar de hoge GWP maakt het op termijn onhoudbaar.

R32, de huidige standaard in splitairco's, heeft een drie keer lagere GWP dan R410A, maar blijft boven 150, net als R454B (GWP 466).

R290 (propaan) is een natuurlijk koelmiddel dat buiten de verboden valt. Het is zeer brandbaar en vraagt daarom vullingslimieten, veiligheidsafstanden (norm EN 378, handleiding van de fabrikant) en een koeltechnicus die opgeleid is voor brandbare koelmiddelen.

Ik heb al een airco of warmtepomp: wat mag nog?

Bijna alles. De verordening legt geen einddatum op voor het gebruik van een toestel met R410A of R32.

• Gebruiken: toegestaan, zonder einddatum.
• Onderhouden en herstellen: toegestaan, door een erkend koeltechnicus.
• Bijvullen met R410A of R32: toegestaan. Sinds 1 januari 2026 is voor onderhoud van airco's en warmtepompen alleen nieuw gas met GWP ≥ 2 500 verboden (geregenereerd of gerecycleerd gas mag nog tot 2032). R410A en R32 zitten onder die drempel.
• Onderdelen vervangen: de verordening laat toe dat onderdelen voor de herstelling van bestaande toestellen op de markt komen.
• Een installatie met R22 houden: het toestel mag draaien, maar R22 is sinds 1 januari 2015 verboden voor onderhoud. Bij het minste lek is vervanging nodig.

De echte verandering is financieel: R410A wordt duurder en minder beschikbaar naarmate de quota dalen. De beschikbaarheid van reserveonderdelen voor oudere modellen hangt af van elke fabrikant. Vergelijk bij een zware herstelling dus altijd met de kostprijs van een vervanging.

Wat doet u concreet met een airco op R410A?

1. Zoek het koelmiddel en de vulling op het typeplaatje van de buitenunit: gascode (R410A, R32…), hoeveelheid in kg en, bij recente toestellen, in ton CO2-equivalent.
2. Reken het CO2-equivalent uit als dat niet vermeld staat: vulling in kg × GWP ÷ 1 000. Voorbeeld: 3,5 kg R410A × 2 088 ÷ 1 000 = 7,3 ton CO2-eq.
3. Plan het onderhoud en, vanaf 5 ton CO2-eq., de periodieke lekdichtheidscontrole.
4. Bij een lek: eerst herstellen, dan bijvullen. De verordening verplicht om alle technisch en economisch haalbare maatregelen te nemen om emissies te voorkomen.
5. Denk aan vervanging bij een zware storing (compressor, herhaalde lekken): dan is het moment om over te stappen op R32 of R290.

Lekdichtheidscontrole: wanneer is die verplicht?

De drempel wordt niet in kilo uitgedrukt, maar in ton CO2-equivalent. Elk toestel met minstens 5 ton CO2-eq. aan HFK's moet door een gecertificeerde technicus gecontroleerd worden, met een frequentie die afhangt van de vulling.

Hermetisch afgesloten toestellen die als dusdanig gelabeld zijn en minder dan 10 ton CO2-eq. bevatten, zijn vrijgesteld. Een split die ter plaatse wordt aangesloten, valt daar in principe niet onder.

Concreet: een single split met 1 kg R32 (0,7 ton CO2-eq.) valt niet onder de wettelijke controle, een multisplit met 3,5 kg R410A wel, elk jaar. Voor propaan geldt de Europese controleplicht niet, maar in het Brussels Gewest moeten installaties met minstens 3 kg van een alternatief koelmiddel ook jaarlijks gecontroleerd worden.

Wie mag eraan werken? Erkenning in Vlaanderen, Brussel en Wallonië

Alleen een gecertificeerde technicus mag aan het koelcircuit werken: plaatsen, bijvullen, herstellen, lekken controleren en gas recupereren. Verordening 2024/573 voegt brandbare koelmiddelen en energie-efficiëntie toe aan de opleiding, met een periodieke bijscholing.

• Vlaanderen: koeltechnische werken moeten gebeuren door een erkend koeltechnicus, erkend door het Departement Omgeving (VLAREL). Die legt om de vijf jaar een actualisatie-examen af en houdt het installatiegebonden logboek bij. In Vlaanderen moet het relatieve lekverlies van koelinstallaties bovendien beperkt blijven.
• Brussel: u hebt een gekwalificeerde koeltechnicus én een bij Leefmilieu Brussel geregistreerd koeltechnisch bedrijf nodig. Een installatie met minstens 5 ton CO2-eq. HFK (of 10 tot 100 kW elektrisch vermogen) valt onder rubriek 132 van de ingedeelde inrichtingen, met een verplicht logboek.
• Wallonië: het Agence wallonne de l'Air et du Climat (AwAC) erkent de koeltechnici, op basis van een certificaat van een erkend examencentrum, en de koeltechnische bedrijven. Het publiceert de lijsten van erkende technici en bedrijven.

Vraag vóór u een offerte tekent naar het erkennings- of certificaatnummer van de technicus en van het bedrijf. Die nummers horen ook in het logboek van de installatie.

Lucht-waterwarmtepompen: waarom ze als eerste aan de beurt zijn

De meeste lucht-waterwarmtepompen in Belgische woningen hebben een vermogen tot 12 kW. Vanaf 1 januari 2027 mogen monoblocs en splits in dat segment niet meer in de handel komen met een koelmiddel van GWP ≥ 150, behalve bij een veiligheidsuitzondering. Het veelgebruikte R32 is dus twee jaar vroeger geviseerd dan bij lucht-lucht airco's.

Verschillende grote merken bieden al monobloc-warmtepompen met propaan (R290) aan, waarbij het koelcircuit volledig in de buitenunit blijft. De plaats van die buitenunit moet de afstanden van de fabrikant respecteren tegenover ramen, kelderopeningen en putjes.

Hebt u al een warmtepomp met R32 of R410A, dan verandert er niets: u mag hem gebruiken, laten herstellen en bijvullen. Meer uitleg over werking en dimensionering vindt u op onze pagina over de lucht-waterwarmtepomp. Een onderhoud van uw warmtepomp kost bij VCN Energy 205 euro incl. btw (tarief september 2026).

Een airco of warmtepomp kopen in 2026: hoe kiest u toekomstgericht?

1. Vermijd R410A: een "nieuw" toestel met R410A komt uit oude voorraad, en het gas wordt steeds duurder.
2. Voor een lucht-lucht airco blijft R32 in 2026 een goede keuze: u mag hem zijn hele levensduur gebruiken en bijvullen. Splits met R290 zijn nog zeldzaam.
3. Kies voor een lucht-waterwarmtepomp bij voorkeur R290: dat is de technologie die fabrikanten ontwikkelen voor na 2027.
4. Kijk naar het rendement (SEER voor koeling, SCOP voor verwarming) en naar het geluidsniveau van de buitenunit.
5. Laat plaatsen door een erkend koeltechnisch bedrijf dat het logboek bijhoudt en het oude gas recupereert.
6. Regel het onderhoud meteen: een goed opgevolgd toestel lekt minder en gaat langer mee. Ons VCN ONE-abonnement voor warmtepompen start vanaf 195 euro per jaar, jaarlijks onderhoud inbegrepen.

Voor een budgetraming leest u onze gids over de prijs van een airco-installatie, of bekijk onze pagina's over airco-installatie en de omkeerbare airco.

Wat nu?

Werkt uw airco met R410A goed? Houd hem dan en laat hem onderhouden: geen enkele regel verplicht u om hem te vervangen, niet in 2027 en ook niet later. Lekt hij of valt hij uit, dan maakt een diagnose een eerlijke vergelijking tussen herstellen en vervangen mogelijk. Plant u een aankoop, kies dan nu al een koelmiddel dat klaar is voor 2027 en 2029.

VCN Energy werkt in Waals-Brabant, Brussel, Wallonië en een deel van Vlaanderen voor het onderhoud van uw airco, herstellingen en de vervanging van uw toestellen. Reserveer uw afspraak online of bel ons op 010 80 20 92.

Veelgestelde vragen

Is R410A verboden vanaf 2027?

Nee. Het gebruik van R410A wordt in 2027 niet verboden. Verordening (EU) 2024/573 verbiedt sinds 1 januari 2025 het in de handel brengen van nieuwe single splits met R410A (minder dan 3 kg, GWP ≥ 750). Vanaf 1 januari 2027 zijn nieuwe lucht-waterwarmtepompen, monoblocs en mobiele airco's tot 12 kW met GWP ≥ 150 geviseerd. Een geplaatste airco met R410A mag gewoon blijven werken en onderhouden worden.

Mag een airco met R410A nog bijgevuld worden?

Ja. Een airco of warmtepomp met R410A bijvullen blijft toegestaan in 2026 en daarna. Sinds 1 januari 2026 verbiedt de F-gassenverordening alleen het gebruik van nieuw gas met een GWP van 2 500 of meer voor onderhoud, en R410A heeft een GWP van 2 088. Het bijvullen moet gebeuren door een erkend koeltechnicus, nadat het lek hersteld is. Het gas wordt wel duurder door de Europese quota.

Moet ik mijn airco vervangen vóór 2027?

Nee, dat is nergens verplicht. De verboden in de F-gassenverordening gelden voor de verkoop van nieuwe toestellen, niet voor het gebruik van bestaande installaties. Een airco met R410A of R32 die goed werkt, mag u houden en laten onderhouden. Vervangen wordt interessant bij een zware storing, herhaalde lekken of een erg oud toestel, zeker als het nog met R22 werkt, dat sinds 2015 verboden is voor onderhoud.

Wordt R32 ook verboden?

R32 (GWP 675) verdwijnt stap voor stap uit nieuwe toestellen, niet uit bestaande installaties. Vanaf 1 januari 2027 mag het niet meer in nieuwe lucht-waterwarmtepompen en monoblocs tot 12 kW, behalve bij een veiligheidsuitzondering. Vanaf 2029 geldt dat ook voor lucht-lucht splits tot 12 kW, en vanaf 2035 zijn in die splits helemaal geen F-gassen meer toegelaten. Een R32-airco die u in 2026 koopt, mag later nog bijgevuld worden.

Is een warmtepomp met propaan (R290) gevaarlijk?

Propaan (R290) is zeer brandbaar (klasse A3), maar warmtepompen met propaan zijn daarop ontworpen. Monoblocs houden al het gas in de buitenunit, en de plaatsing moet de vullingslimieten, de veiligheidsafstanden uit de handleiding en de norm EN 378 respecteren. De koeltechnicus moet opgeleid zijn voor brandbare koelmiddelen. Goed geplaatst en onderhouden is een R290-warmtepomp een veilige en duurzame keuze.

Moet mijn airco een lekdichtheidscontrole krijgen?

Ja, als hij minstens 5 ton CO2-equivalent aan F-gas bevat, ongeveer 2,4 kg R410A of 7,4 kg R32. De controle is dan verplicht om de 12 maanden (om de 24 maanden met een lekdetectiesysteem) en moet gebeuren door een erkend koeltechnicus. Hermetisch afgesloten toestellen met minder dan 10 ton CO2-eq. zijn vrijgesteld. In Vlaanderen en Brussel hoort daar ook een logboek bij.

Bronnen

• Verordening (EU) 2024/573 betreffende gefluoreerde broeikasgassen — EUR-Lex
• Air conditioning: climate-friendly alternatives to F-gases — Europese Commissie
• F-gases in equipment and products — Europese Commissie
• F-gases in bulk (quota) — Europese Commissie
• Informatie voor erkende koeltechnici — Departement Omgeving (Vlaanderen)
• Warmtepompen, airconditioningapparatuur en koelapparatuur — Leefmilieu Brussel
• Demander un agrément pour les techniciens frigoristes — Wallonie
• Frigoristes: erkenningen en lijsten — AwAC
• Koelinstallatie en warmtepompen — VMx
• The new F-gas Regulation: detailed guidelines — European Heat Pump Association
• F-Gas Guide 2024 — AREA
• Global Warming Potential — Fluorocarbons.org (EFCTC)